Werken wij voor de informatie of laten we de informatie voor ons werken?

Hoe vaak komt het nog voor dat je op een website komt en je na een paar klikken op een ‘eindpunt’ in de site bent belandt? ‘Wilt u een andere pagina bekijken? Maak dan opnieuw een keuze in de hoofdnavigatie’ is dan de impliciete boodschap. Veel websites zijn nog ingericht volgens het traditionele papieren bladmodel, waarbij de hoofdnavigatie, die als een soort inhoudsopgave dient (voorin het blad), over de site hangt. Wie iets anders wil lezen kijkt en klikt in de inhoudsopgave.

Footernavigatie

De nieuwste online trend hierbij is om die inhoudsopgave onder de webpagina te plakken. In de footer treffen we tegenwoordig hele lappen uitgeklapte hoofdnavigatie aan in de vorm van een soort sitemap. Diezelfde navigatie staat doorgaans ook boven de pagina, meestal ingeklapt.

Pagina’s zijn eindpunten

Het grootste bezwaar tegen deze nieuwe navigatielaag is, dat het niets verandert aan de perceptie van doorsnee webpagina’s in een corporate website: dit blijven eindpunten, terminussen, laatste haltes, final destinations die ons wachten aan het eind van een navigatiepad.

Informatie heeft geen eindpunt

Digitale informatie die met gebruik van webpagina’s wordt gedistribueerd kent geen begin- en eindpunt. Informatie hoort bij andere informatie, of niet. Informatie staat in digitale vorm nooit helemaal op zichzelf. De belangrijke eigenschap van digitale informatie is namelijk dat het altijd een relatie onderhoudt met andere digitale informatie. Er is dus geen ‘eindpunt’ in de informatiestructuur.
Waarom is er dan meestal wel een eindpunt in navigatiestructuur?

Zoekmachine scheelt klikken

Dat we al zoveel moeten navigeren - en nu nog meer met de hele sitemap in de footer van de pagina - heeft velen er natuurlijk al toe gebracht de hoofdnavigatie in eerste instantie even te laten voor wat die is en rechtstreeks de zoekmachine te pakken om iets te vinden. Dat scheelt een paar klikken. Echter wie via de zoekresultaten uitkomt bij een contentpagina zal ook bij die gelegenheid merken dat die contentpagina een eindpunt is. De meeste zoekresultatenpagina’s bieden slechts een statische lijst (van een x-aantal pagina’s) met zogenoemde hits waarin de zoekterm voorkomt. Wat nog maar zeldeen voorkomt is dat je als eindgebruiker dergelijke lange lijsten kunt manipuleren om ze behapbaar te maken: filteren.
Dit komt doordat websites nog vaker worden gezien als een verzameling webpagina’s in plaats van als een verzameling informatie.

Pagina’s en informatie

Vanuit de paginagedachte - die aansluit op het maken van papieren communciatiemiddelen - gaat de aandacht uit naar een verzorgde presentatie, die ondersteunend werkt aan de beeldvorming. Denk hierbij aan grafische vormgeving en taalbeheersing.
Vanuit de informatiegedachte is een website slechts een presentatie van samenhangende informatie. Wie naar informatie wil kijken kot dan ook tot andere pagina’s; pagina’s als startpunt of tussenschakel; geen pagina’s als terminus.

Informatie voor je laten werken

Wie een website wil met samenhangende inhoud en handelingsperspectief zoekt de oplossing niet in de website op zich, maar in de informatie eronder. Je kunt er een dagtaak van maken informatie voortdurend handmatig te koppelen aan andere informatie, maar het is uiteraard efficiënter (en effectiever) dit door die informatie zelf te laten doen. Wie verbeterslagen wil maken in webcommunicatie doet er in een tijd van krimp goed aan wat minder te investeren in vorm en wat meer in inhoud. Want om informatie voor je te laten werken, dienen we eerst werk te maken van informatie.